Gần 200 năm trước, pha cà phê đã giống như một thí nghiệm khoa học
Bạn đang nhìn thấy một chiếc bình pha cà phê – hay một dụng cụ trong phòng thí nghiệm?
Hai bình thủy tinh nối với nhau, một nguồn nhiệt, nước nóng di chuyển lên rồi lại chảy xuống. Cà phê được chiết xuất ngay trước mắt người pha. Đó là Syphon – hay còn gọi là bình pha cà phê chân không, một trong những phương pháp pha cà phê đặc biệt, nơi khoa học và nghệ thuật gặp nhau.
Từ châu Âu: khi khoa học bước vào việc pha cà phê
Vào những năm 1830, tại Berlin, Đức, thiết kế của Loeff được xem là một trong những dấu mốc sớm của dòng bình pha cà phê sử dụng sự thay đổi áp suất. Sau đó, nhiều nhà phát minh tiếp tục cải tiến thiết kế này ở châu Âu.
Đến khoảng năm 1840–1841 tại Lyon, Pháp, Madame Vassieux tiếp tục phát triển thiết kế với hai bình thủy tinh hình cầu được giữ bằng một khung đỡ. Thiết kế này không chỉ có giá trị về kỹ thuật mà còn tạo nên một hình thức pha cà phê có tính trình diễn rất cao.
Từ đây, việc pha cà phê không còn đơn thuần là một công việc trong gian bếp. Quá trình nước di chuyển giữa hai bình thủy tinh trở thành một trải nghiệm mà người pha và người thưởng thức đều có thể quan sát.
Khoa học phía sau một tách cà phê
Điều gì khiến nước có thể “đi lên” rồi lại “đi xuống”?
Khi nước trong bình dưới được đun nóng, hơi nước làm tăng áp suất trong bình và đẩy nước nóng lên bình phía trên, nơi cà phê được chiết xuất.
Khi nguồn nhiệt được tắt, hơi nước nguội dần, áp suất trong bình dưới giảm. Sự chênh lệch áp suất khiến cà phê đã chiết xuất chảy trở lại bình dưới qua bộ lọc.
Nhiệt → Áp suất tăng → Nước đi lên → Chiết xuất cà phê → Làm nguội → Áp suất giảm → Cà phê trở xuống.
Một quá trình vật lý tưởng như phức tạp lại tạo nên một trải nghiệm pha cà phê đầy trực quan.
Từ châu Âu đến thế giới
Trong thế kỷ XX, Syphon tiếp tục được sản xuất, thương mại hóa và phổ biến ở nhiều thị trường, trong đó có Hoa Kỳ. Từ giữa thế kỷ XX, các nhà sản xuất như HARIO tiếp tục phát triển những mẫu Syphon bằng thủy tinh chịu nhiệt, góp phần duy trì và đổi mới phương pháp pha chế này.
Tại Nhật Bản, Syphon dần gắn với văn hóa quán cà phê và nghệ thuật pha chế thủ công. Người pha không chỉ quan tâm đến tách cà phê cuối cùng mà còn chú trọng nhiệt độ, thời gian, thao tác và toàn bộ quá trình chiết xuất.
Từ dụng cụ khoa học đến nghệ thuật pha cà phê
Ngày nay, giữa rất nhiều công nghệ pha cà phê hiện đại, Syphon vẫn giữ được sức hấp dẫn riêng. Bởi điều làm nên giá trị của Syphon không chỉ là hương vị trong tách cà phê. Đó còn là hành trình tạo ra tách cà phê ấy – một hành trình trong đó:
Khoa học tạo nên nguyên lý → Kỹ thuật biến nguyên lý thành dụng cụ → Thiết kế tạo nên vẻ đẹp → Nghệ thuật biến quá trình pha thành trải nghiệm.
Gần 200 năm sau những thiết kế đầu tiên ở châu Âu, Syphon vẫn kể cho chúng ta một câu chuyện đặc biệt: “Đôi khi, một hiện vật nhỏ bé có thể lưu giữ cả một hành trình dài của khoa học, sáng tạo và văn hóa cà phê.”