VĂN MINH CÀ PHÊ THIỀN

01/08/2018

TỈNH THỨC VÀ MINH TRIẾT

Văn minh Cà phê Thiền là văn minh cà phê tiêu biểu, hội tụ triết lý của người Phương Đông, được tạo nên từ sự tĩnh tại, rõ biết trong từng phút giây của con người để tỉnh thức, chiêm nghiệm và lĩnh hội tri thức từ những cuốn sách của nền văn minh nhân loại để đi đến giàu có và hạnh phúc đích thực. Nguồn gốc của Văn minh Cà phê Thiền bắt nguồn từ đâu?

Cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, Xã hội Cà phê chín muồi trên khắp châu Âu, ba niềm tin cơ bản cấu thành nền tảng tư duy hiện đại khởi sinh với thời khai sáng đã dần dần rạn vỡ. Tính ưu việt của lý trí, chiều hướng tất yếu của tiến bộ văn minh, sự lan tỏa của hạnh phúc nhân quần dựa trên thành quả của khoa học công nghệ bị những tai biến lịch sử đánh đổ tơi tả, mà lịch sử lại được làm nên bởi chính con người chứ không phải là thiên mệnh từ trên trời rơi xuống. Làm sao có thể tin rằng, lý trí luôn dẫn dắt con người khi mà những thảm họa của chiến tranh đó đây vẫn luôn diễn ra và đặt nhân loại trước nguy cơ diệt vong chưa từng có? Làm sao còn có thể tin vào sự tiên tiến của khoa học công nghệ khi nhân danh văn minh mà môi sinh của con người bị tàn phá và luôn cả sự tồn vong của địa cầu cũng bị đe dọa? Làm sao có thể tin về hạnh phúc khi mà mọi mô hình, học thuyết và chủ nghĩa, từ tăng trưởng kinh tế cho đến phát triển xã hội – chính trị lần lượt khánh tận hoặc rơi vào bế tắc.

Trong bối cảnh ấy, tinh thần và tâm lý con người của thế kỷ XX, nhất là vào thập niên 80 phải chịu thêm sức ép ngày càng nặng nề và hoàn toàn mới lạ: bạo lực của thời gian. Sự phổ biến của stress, được gọi là căn bệnh của thời đại, chẳng phải là ngẫu nhiên. Hai thái cực của stress đã được gọi rất chính xác trong tiếng Việt: bên này là căng thẳng thần kinh và bên kia là tâm thần trầm cảm. Theo ngôn từ chuyên môn, căng thẳng là vì thiếu thời gian và trầm cảm vì thừa thời gian. Con người cảm thấy bị căng thẳng thần kinh bởi tính cạnh tranh ngày càng cao trong đời sống bắt con người phải luôn vượt qua kẻ khác và vượt trội chính mình, vì thế họ luôn cảm nhận thiếu thời gian để khẳng định vị thế của mình.

Ngược lại, khủng hoảng kinh tế liên tục, kéo dài không chỉ đưa con người đến trạng thái bất an mà còn tạo tâm lý thừa thời gian nặng nề đối với những ai bị đẩy ra bên lề cuộc sống khi thất nghiệp hoặc chưa kiếm được việc làm. Trong vận tốc ngày càng nhanh của cuộc sống, thâm tâm con người còn phải đối đầu với niềm khắc khoải ghê gớm nhất của phận làm người, tự nhận mình là Chủ thể của Văn minh, phát minh ra những phương tiện ngày càng tối tân với mong muốn làm chủ thời gian nhưng rốt cuộc con người lại để thời gian làm chủ mình. Miệt mài đánh đổi cái hiện hữu của bản thân để có cái sở hữu của sinh tồn, cuối cùng sự hoảng loạn của con người không chỉ ở bình diện tâm lý mà đã lan sang cả lĩnh vực tâm linh. Con người hậu hiện đại/siêu hiện đại có xu hướng chìm vào quên lãng với rượu và bia để quên đi chính mình; xu hướng khác thì loay hoay tìm dựa vào các thế lực từ siêu nhiên đến tự nhiên, xu hướng vái tứ phương để mong cầu tìm lại bản thân và cội nguồn của chính nó trở nên phổ biến.

Tiêu dùng và thưởng lãm cà phê không những không nằm ngoài các xung lực ấy mà còn góp phần tái tạo hoặc chuyển hóa các xung lực đó, khởi nguồn từ cái quan trọng nhất là Con người cần tỉnh thức, để tìm lại được bản thân mình, bởi vì, Cà phê đã mở hướng cho não trạng của giới thức giả châu Âu nhìn nhận lại những đóng góp của văn minh Phương Đông cho nhân loại, họ lại tìm về Đông nơi mặt trời mọc bằng việc dõi về Tây nơi mặt trời lặn, mong được hành hương về một địa đàng đã mất, con người đang tìm kiếm những mối giao hòa Đông – Tây.

skype