Thưởng lãm cà phê Êđê

23/06/2021

Đối với người Tây Nguyên, nơi trồng và chế biến cà phê hàng đầu Việt Nam nhưng người trồng cà phê Tây Nguyên lại không mấy khi uống các loại được quảng cáo trên nhiều phương tiện truyền thông. Đa phần họ thường chỉ thích thưởng thức cà phê tự mình pha chế.  Cà phê nguyên chất tinh khiết luôn có màu nâu cánh gián hay màu hổ phách, khi chế ra ly luôn trong và đẹp. Cách pha cũng tương tự kiểu cà phê Vợt song tinh tế hơn nhiều, kiểu pha chế của người Êđê sau đây là một ví dụ.

Người Êđê ở Tây Nguyên có kiểu pha chế truyền thống và thưởng thức cà phê theo cách của riêng mình. Cà phê cho vào cối giã mịn. Bột cà phê sẽ được sàng để lọc bỏ tạp chất, nước được lấy từ suối chảy qua ống lồ ô tại bến nước gần buôn làng, họ quan niệm đây là nước trong sạch nhất. Buổi sáng tinh sương, khi mặt trời vẫn chưa kịp mọc, những người phụ nữ Êđê đã đi xuống bến nước gùi những bầu nước đem về đun sôi và đổ vào túi lọc để hãm cà phê.  Người ta không sử dụng phin mà dùng một chiếc túi lọc để thay thế. Cà phê qua 3 lần chín (hái chín, rang chín và hãm chín) sẽ cho ra một loại thức uống mang hương vị thơm ngon đặc trưng. Tùy theo sở thích, khẩu vị mà người uống sẽ cho thêm sữa, đường hoặc đá…(chín lần thứ ba). Công đoạn này có sự khác biệt đôi chút trong phong tục của các nhánh người Êđê. Người Êđê Kpă thường hòa tan trực tiếp bột vào nước đang sôi. Còn người Êđê Adham lại múc bột vào túi phễu vải nhỏ và thả vào ấm nước đang đun sôi để tinh chất cà phê thấm dần vào nước. Công đoạn cuối cùng là rót cà phê vào từng cốc hoặc ly nhỏ được thực hiện bởi những phụ nữ Êđê trẻ tại bếp khách của gian nhà chính. Trước đây, một ly cà phê được chuyển qua tay nhiều người cùng uống chung, nhưng hiện nay, họ đã sử dụng mỗi người một ly nhỏ. Hương vị cà phê lan tỏa khắp căn nhà dài Êđê truyền thống. Phong cách uống cà phê đúng kiểu người Êđê là phải đưa ly cà phê lên mũi ngửi hương vị trước khi uống, làm như vậy thì hương vị sâu lắng của cà phê mới thấm sâu vào khứu giác và dù uống một lần cũng không thể quên được. Bí ẩn trong ly cà phê truyền thống của người Êđê chính là tỷ lệ pha trộn giữa 3 loại trái cà phê khác nhau và lượng mỡ gà, muối, rượu trắng trong từng mẻ rang. Cà phê vối với vị đắng dịu mang đến sự táo bạo, quyết đoán. Cà phê chè có một chút vị ngọt, chát hoặc mặn và cà phê mít lại có vị chua tạo mang đến thêm cảm xúc trầm tư, sâu lắng cho người uống.
Cùng với tình cảm của người phụ nữ chủ nhà dành cho khách quý được thể hiện tinh tế, sâu sắc trong vị cà phê mà họ pha chế.

skype