Cây Nêu của người Cơ Ho/K’Ho

29/01/2022

Người Cơ Ho bao gồm nhiều nhóm địa phương như Srê, Chil, Nộp, Lạch (Lạt),T’ring, Cờ Dòn…cư trú tập trung tại các tỉnh: Lâm ĐồngBình ThuậnKhánh HòaNinh ThuậnĐồng Nai … Theo số liệu Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019, người Cơ Ho ở Tây Nguyên có dân số là 175.905 người. Họ cư trú đông nhất là ở tỉnh Lâm Đồng có 175.531 người.

Trong các lễ hội phổ biến của người Cơ Ho thường là lễ gieo sạ lúa, cúng dưỡng lúa và mừng lúa mới, họ còn tổ chức các nghi lễ, như: cầu mưa, cúng bến nước… vào những lễ hội trên, họ đều dựng cây Nêu, tùy theo mức độ quan trọng và con vật hiến tế của lễ hội mà người Cơ Ho dựng cây Nêu lớn nhỏ khác nhau.

Cây Nêu là nơi người Cơ Ho cúng yang, được trang trí độc đáo và sinh động được thể hiện từ cách sắp xếp, bố trí cho đến việc trang trí các hoa văn, họa tiết một cách hài hòa.

Cây Nêu của người Cơ Ho được trang trí rất tỉ mỉ và công phu. Khắp phần thân được trang trí các loại hoa văn hình học, hình mặt trời… với hai màu chủ đạo: đỏ, đen. Màu đỏ tượng trưng cho máu của con vật được hiến sinh, nói lên sự sống của con người và các loài vật. Màu đen của than củi muốn nói tới cuộc sống sinh hoạt thường ngày của con người.

Giữa phần thân có một thanh gỗ nằm ngang cũng được trang trí các hoa văn hình học. Thanh gỗ này dùng để treo những chùm các thanh gỗ vạt bản mỏng, nhẹ, khi cây Nêu được dựng lên, các thanh gỗ này sẽ va vào nhau mỗi khi gió thổi, phát ra âm thanh, ngụ ý mời gọi thần linh về dự hội.

Cây Nêu này do người Cơ Ho Srê ở xã Grung Ré, huyện Di Linh, tỉnh Lâm Đồng thực hiện.

Chi Gơnơng Kòn cau K’ho
Cau K’ho geh uă jơi krơi is, bè Sre, Cil, Nộp, Làč, T’ring, Cơdòn…ơm kis uă tàm ală càr: Lâm Đồng, Bình Thuận, Khánh Hoà, Ninh Thuận, Đồng Nai…Jăt khà kờp bơh Dơ̆ lùp kờp jơh khà kờp làng bol mờ hìu ơm nam 2019, cau K’ho tàm Tây Nguyên geh khà kờp làng bol là 175 rbô 905 nă. Khi ơm kis gal ngan rlau jơh là tàm càr Lâm Đồng geh 175 rbô 531 nă.
Tàm ală dơ̆ lơh yàng pơrjum ñô sa chờ hờp uă ngan bơh cau K’ho dê là dơ̆ lơh yàng sih tam kòi, lơh yàng sơngka sền gàr kòi, mờ lơh yàng ñô lir bông (lơh yàng sa piang kòi pa), khi gam bơyai lơh ală broă lơh yàng, bè: răc dan mìu, lơh yàng dà mbòr…tàm ală dơ̆ lơh chờ do, khi ndrờm lơh chi gơnơng, gơ jăt tàm bơta kwơmàng mờ phan ơn pơdơng lơh yàng bơh dơ̆ lơh yàng dê mờ cau K’ho lơh chi gơnơng dờng, dềt krơi is.
Tờm chi gơnơng là tiah cau K’ho lơh yàng duh khuai, geh bơka krơi is niam bơnĕ ngan mờ duh hồl ngan geh tơngŏ bơh broă rơndăp tăp sèng, rơndăp ơn tus broă bơka ală rùp sềr, rùp bơka dùl bă niam bơnĕ ngan.
Chi gơnơng bơh cau K’ho dê geh bơka nền nòn ngan mờ jơh uă ngan tŭ jiơ. Jơh gùt tờm gơnơng geh bơka ală rùp sềr hìñ họk, rùp măt tơngai…mờ bàr rùp dà sơng tờm: pơrhê mờ jù. Dà pơrhê pơrya ai mhàm bơh phan geh ơn pơdơng lơh yàng dê, đơs tus bơta kis bơh kòn bơnus mờ ală jơi phan dê. Rùp dà jù bơh chah lòng dê kờñ đơs tus rài kis ơm kis pah ngai ờs mờng bơh kòn bơnus dê.
Tàm gùl tờm chi gơnơng geh dùl nrang dơm chi ơn bơkang kung geh bơka ală rùp sềr hìñ họk sơl. Nrang dơm chi do ngui nàng yồng ală căp pet lel lơhơ, nggờč, tŭ chi gơnơng geh ntàu, ală căp pet lel do geh tam tŭp bal pah tŭ geh càl khồm puh, gơlik săp ntas, gơtha jơnau hòi jà yàng rê tus bal dơ̆ lơh yàng pơrjum ñô sa chờ hờp bal.

The K’Ho Nêu pole

The K’Ho include many local groups such as the Sre, Chil, Nop, Lach (Lat), T’ring, Co Don … residing in Lam Dong, Binh Thuan, Khanh Hoa, Ninh Thuan and Dong Nai provinces… According to the 2019 census of population and housing, the K’Ho in the Central Highlands had a population of 175,905 people.  The most populous was in Lam Dong province with 175,531 people.

In the popular festivals of the K’Ho, there are usually  rituals such as rice sowing, rice cultivation new rice celebration. They also organize rituals such as praying for rain, the water wharf ritual… In these festivals, the Nêu pole is built, and depending on the importance and offerings of the festival, the K’Hobuild a Nêu pole of different sizes.

The Nêu pole, the place where the K’HoSrê at Grung Ré commune, Di Linh district, Lam Dong province to worship Yang, is uniquely and vividly decorated, which is shown from the arrangement and layout to the decoration of patterns and motifs in a harmonious way.

The Nêu pole of the K’Hois meticulously and elaborately decorated. The whole body is decorated with geometric patterns and the sun … with two main colors: red, black. The red color represents blood of the sacrificed animal, representing the life of humans and animals. The black color of charcoal refers to the daily life of people.

In the middle of the Nêu pole, there is a horizontal wooden bar that is also decorated with geometric patterns. This wooden bar is used to hang beams of thin and light wooden slats. When the tree is erected, these wooden slats will collide with each other every time the wind blows, making sounds, implying to invite the Gods to the festival.

skype